2026 Patrice Cani

 

Fundamental Biomedical  Research

Full Professor of Physiology, Metabolism and Nutrition
Visiting Professor at Imperial College London
Honorary Research Director FRS-FNRS
Member of the Royal Academy of Medicine of Belgium
UCLouvain
Louvain Drug Research Institute (LDRI) & Institute of Experimental and Clinical Research (IREC)
WEL Research Institute

Loopbaan – Onderzoek – Jury rapport

 

Zijn Loopbaan

Patrice Cani wordt geboren op 26 december 1977 in België, als zoon van een Franse moeder van Spaanse afkomst en een Italiaanse vader. Opgegroeid tussen twee immigrantenculturen, ontwikkelt hij al vroeg een drang tot zelfoverstijging en een grenzeloze nieuwsgierigheid voor de levenswetenschappen. Reeds vroeg gepassioneerd door voeding en de effecten ervan op het menselijk lichaam, begint hij zijn hogere studies met een opleiding diëtetiek (1995), alvorens aan de Faculteit Geneeskunde van de UCLouvain achtereenvolgens een master in de biomedische wetenschappen (menselijke voeding) (2000), een master in de gezondheidswetenschappen en in 2005 een doctoraat in de biomedische wetenschappen te behalen, met specialisatie in fysiologie, metabolisme en voeding, onder leiding van Professor Nathalie Delzenne. Professor Louis Hue, wiens werk in de biochemie en de fysiologie van het glucosemetabolisme richtinggevend is geweest, blijft voor hem één van de meest bepalende wetenschappelijke figuren uit deze vormende periode.

Na zijn doctoraat vervoegt hij het laboratorium van Professor Rémy Burcelin bij Inserm in Toulouse voor een bepalend postdoctoraal verblijf. Het is daar dat hij het concept van de ‘metabole endotoxemie’ ontdekt en dat de eerste grote doorbraken over de rol van het darmmicrobioom in laaggradige ontsteking, insulineresistentie en type 2 diabetes ontstaan. Die bevindingen, gepubliceerd in 2007, maken van hen pioniers op wereldniveau in het domein.

Terug aan UCLouvain bouwt hij in 2009 zijn onderzoeksgroep uit aan het Louvain Drug Research Institute (LDRI), Faculteit Farmacie en Biomedische Wetenschappen, aanvankelijk als kwalificerend onderzoeker bij het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (FRS-FNRS), vervolgens als onderzoeksleider (2017) en onderzoeksdirecteur (2021). In 2023 wordt hij benoemd tot Gewoon Hoogleraar Fysiologie, Metabolisme en Voeding aan UCLouvain. Sinds 2010 is hij ook Gasthoogleraar aan het Imperial College London, en hij bekleedde gasthoogleraarschappen aan de Université Paul Sabatier in Toulouse en de Università degli Studi di Cagliari (Italië) wat de internationale uitstraling van zijn onderzoek verder benadrukt.

In 2013 richt hij samen met Professor Claude Knauf het NeuroMicrobiota Lab op, een internationaal samenwerkingsnetwerk (Inserm/UCLouvain) gewijd aan de verkenning van de verbanden tussen darmmicrobioom, metabolisme en hersenen. Datzelfde jaar verwerft hij een ERC Starting Grant (project ENIGMO). In 2016 richt hij de spin-off A-Mansia Biotech op (later omgedoopt tot The Akkermansia Company), gericht op de valorisatie van zijn ontdekkingen rond de bacterie Akkermansia muciniphila. Dit bedrijf, pionier in de nutraceutische toepassingen van het microbioom, wordt in 2025 overgenomen door een grote commerciële speler, wat de weg opent voor grootschalige commerciële distributie. Auteur van meer dan 400 wetenschappelijke publicaties, reviews en boekhoofdstukken, werd hij volgens Scopus meer dan 80 000 keer geciteerd (H-index: 123) en volgens Google Scholar meer dan 114 600 keer (H-index: 144). Elk jaar sinds 2016 staat hij op de lijst van ‘Highly Cited Researchers’ van Clarivate (top 1% meest geciteerde onderzoekers ter wereld) en sinds 2020 tevens op de lijst ‘Top 2% Most Influential Scientists in the World’ van de Stanford University. Hij gaf al meer dan 400 lezingen om zijn ontdekkingen wereldwijd te delen. Zijn meest opvallende onderscheidingen: hij ontving de Baillet Latour Prijs (2015), de ERC Proof-of-Concept Grant (2016), de Bauchau Leerstoel aan de Université de Namur (2016), de Francqui Leerstoel aan de Université de Liège (2017) en de AstraZeneca Prijs (2022). Patrice Cani is titulair lid van de Koninklijke Academie voor Geneeskunde van België sinds 2021. Hij wijdt ook een belangrijk deel van zijn energie aan de opleiding van de volgende generatie onderzoekers. Hij begeleidde 16 doctoraatsthesissen (3 andere zijn nog lopende), coachte talrijke postdoctorale onderzoekers en droeg bij tot de academische doorgroei van verscheidene studenten die nu zelf hoogleraar zijn aan UCLouvain of onderzoeker in diverse landen. Bovendien verzorgt hij over 120 uren onderwijs per jaar en neemt hij actief deel aan de universitaire governance, met name als vicevoorzitter van het LDRI en als lid van de onderzoeksraad van UCLouvain.

Patrice Cani is getrouwd met Christine Feyt, apothekeres en Doctor in de biomedische en farmaceutische wetenschappen (neurowetenschappen). Samen hebben ze twee dochters, Manon en Emilie, die allebei gedreven worden door dezelfde passie voor wetenschap en geneeskunde: de ene rondde haar tweede jaar geneeskunde aan UCLouvain bijna af, terwijl de andere zich opmaakt voor het toelatingsexamen. Een roeping die, zo blijkt, doorgegeven wordt.

 

Zijn onderzoek

 

Het onderzoek van Patrice Cani situeert zich op het snijvlak van voeding, darmmicrobioom en metabole aandoeningen, met een permanente ambitie om fundamenteel onderzoek te verbinden met klinische en maatschappelijke toepassingen.

Tijdens zijn doctoraatsonderzoek bracht hij een darm-hersenas aan het licht waarbij bepaalde voedingsstoffen (prebiotica) en het darmmicrobioom een rol spelen in de regulatie van eetlustcontrole en glucosemetabolisme. Zijn werk identificeerde bij dieren en bij mensen de essentiële rol van het darmhormoon GLP-1.

Zijn eerste grote bijdrage dateert uit 2007: tijdens zijn postdoctoraal verblijf in het laboratorium van Professor Burcelin in Toulouse toont hij aan dat een vetrijk dieet de translokatie van bacteriële lipopolysacchariden (LPS) vanuit de darm naar de bloedbaan induceert, een fenomeen dat hij ‘metabole endotoxemie’ noemt. Dit mechanisme veroorzaakt een chronische laaggradige ontsteking, die vandaag wordt beschouwd als een centrale factor in de ontwikkeling van obesitas, type 2 diabetes en leververvetting. Het baanbrekende artikel gepubliceerd in Diabetes (2007) werd meer dan 8 400 keer geciteerd (Google Scholar) en heeft ons begrip van de relatie tussen darmmicrobioom en metabole aandoeningen grondig hertekend.

Op basis van genetisch gemodificeerde preklinische modellen die hij zelf heeft gegenereerd, brengt hij vervolgens de rol van het endocannabinoïdesysteem in kaart bij de mediatie van de effecten van het microbioom op neuroendocriene signaalwegen, waarmee hij een darm-hersenas aantoont. Een studie gepubliceerd op de cover van Nature Metabolism (juni 2025) heeft bovendien voor het eerst aangetoond dat hypothalamische neuronen, door het intestinale sympathische zenuwstelsel te activeren, de samenstelling van het microbioom snel kunnen hermodelleren, waarmee voor het eerst een causaal top-down pad van hersenen naar microbiota werd onthuld en de bidirectionele communicatielus tussen darm en hersenen eindelijk werd gesloten.

De meest emblematische bijdrage van Patrice Cani betreft de bacterie Akkermansia muciniphila. In een studie gepubliceerd in PNAS in 2013 (meer dan 5 400 citaties) legt hij een causaal verband vast tussen deze bacterie en metabole gezondheid in muismodellen voor obesitas en type 2 diabetes. Zijn team toont aan dat de gepasteuriseerde vorm van de bacterie haar gunstige effecten op de darmbarrière en het metabolisme behoudt en zelfs versterkt, en identificeert vervolgens het membraaneiwit Amuc_1100 als een van de moleculaire mechanismen die de effecten van de bacterie verklaren (Nature Medicine, 2017, 2 450 citaties). Deze ontdekkingen leiden tot een exploratieve klinische proof-of-concept studie bij mensen (Microbes4U-studie), waarvan de resultaten gepubliceerd in Nature Medicine in 2019 (2 500 citaties) voor het eerst bij personen met overgewicht of obesitas significante verbeteringen tonen van de darmbarrière en metabole parameters zoals bloedlipiden, ontsteking en insulinegevoeligheid. De gepasteuriseerde vorm van A. muciniphila heeft sindsdien een goedkeuring als novel food verkregen van de Europese, Britse en Amerikaanse autoriteiten, en is nu wereldwijd commercieel beschikbaar.

Tegelijkertijd heeft zijn team een nieuwe menselijke commensale bacterie geïsoleerd en benoemd (Dysosmobacter welbionis). Haar beschermende effecten op metabole aandoeningen werden gecorreleerd in grote humane cohorten (circa 12 000 individuen) en herhaaldelijk aangetoond in preklinische modellen. Recente studies tonen bovendien aan dat deze bacterie angst- en stressgedrag vermindert bij obese muizen, wat nieuwe perspectieven opent op de relatie tussen darmmicrobioom en geestelijke gezondheid.

Met al dit werk heeft Patrice Cani onze kijk op de rol van de darm in gezondheid en ziekte fundamenteel veranderd, het microbioom gepositioneerd als centrale actor in de metabole fysiologie en als therapeutisch doelwit van de eerste orde — van het laboratorium tot aan het bed van de patiënt. Zijn motto: « In Gut We Trust ».

 

Rapport van de jury (24 april 2026)

The 2026 Francqui-Collen Prize in Fundamental Biomedical Research is awarded to Prof. Patrice Cani, for his studies aimed at understanding how the bacteria in the gut affect the health of patients. In particular, his work has shown that a single bacterial species in the human gut can be beneficial and he demonstrated that a single protein of this bacterium is responsible for this effect. His work has demonstrated that the bacteria in the gut influence how the human brain functions and conversely, that the human brain influences the barceria in the gut. He has brought his discoveries to patients through a company he established.

Patrice Cani obtained his PhD in Biomedical Sciences from the UCLouvain in 2005. Since 2023 he has been appointed as a full professor  at UCLouvain.

He has received multiple awards and honors for his work including:

• 2022 Laureate of a WELBIO Advanced grant (Walloon Excellence in Lifesciences and BIOtechnology)
• 2022 Medal of the Royal Academy of Medicine of Belgium
• 2022 AstraZeneca Foundation Prize
• 2021 Full member of the Royal Academy of Medicine of Belgium
• 2019 Award for Excellence in Biomedical Research and Creativity from the joint scientific committee of the Academies of Medicine of Belgium and France, and the Council of the JA DeSève Research Chair
• 2018 Prize of the National TV RTBF for “The ability of popularization Science work”
• 2017 Belgian Endocrine Society Award
• 2017 Laureate of a FRFS-WELBIO grant (Walloon Excellence in Lifesciences and BIOtechnology)
• 2017 Francqui Chair 2017 (U Liège)
• 2016 Elected Associate member of the Royal Academy of Medicine of Belgium
• 2016 Laureate of the International Prize of Physiology “Lucien Dautrebande” shared with N.Delzenne
• 2016 Adrien Bauchau Chair 2016 (UNamur)
• 2016 Laureate of a PoC ERC Grant 2016, Microbes4U
• 2015 Officer of the Walloon Merit (O.M.W.)
• 2015 Laureate of the Baillet Latour Grant for Medical Research 2015
• 2015 Laureate of the St Luc foundation Transatlantic Bank of Belgium prize
• 2015 Laureate of a FRFS-WELBIO grant (Walloon Excellence in Lifesciences and BIOtechnology)
• 2013 Laureate of an ERC Starting Grant 2013, ENIGMO
• 2013 Laureate of a WELBIO starting grant (Walloon Excellence in Lifesciences and BIOtechnology)
• 2012 Laureate of the SFD (Société Francophone du Diabète) prize, « foreigner researcher »
• 2010 Danone Institute Human Nutrition Research program
• 2009 Laureate of the SFD (Société Francophone du Diabète) “Special Research Allocation”
• 2007 Young Scientist FENS Award “Federation of the European Nutrition Society

Patrice Cani has scientifically distinguished himself through his contributions to understanding the interplay between the gut microbiome, host metabolism and the causation of diseases, especially affecting the important modern epidemics of type 2 diabetes, obesity, cancer and cardiovascular disease. To date, he has published 369 papers that together have been cited over 100,000 times. His discoveries started using mouse models and he successfully confirmed his findings in human studies. He went on to show the importance of a single bacterium, Akkermansia muciniphilia in mouse and human disease, demonstrated that pasteurisation did not remove its beneficial effects and that one specific protein from the bacterium, Amuc_1100, could reproduce the same effect. He subsequently translated these findings into a University spin out company. He has contributed to our understanding of not only the gut – brain axis but also the reverse a brain – gut axis! More recently he has identified a second bacterium that appears to have beneficial effect on the mental state of mice. We look forward to human studies.

For these reasons, the jury has selected Patrice Cani for the 2026 Francqui-Collen award in Biological Sciences.

 

Leden van de internationale jury 

 

Professor René BERNARDS (Voorzitter)

Emeritus Professor of molecular carcinogenesis at Utrecht University

Senior staff scientist at division of molecular carcinogenesis at the Netherlands Cancer Institute.

          

en

Professor Leila Akkari

Professor of cancer-immune interaction at Leiden University

Group Leader at the Netherlands Cancer Institute, Oncode Investigator

Expert in Immuno-oncology, murine models of cancer, tumor microenvironment.

Winner of the 2025 Ammodo Award.

Professor David Andersson

Professor of Neuroscience

Wolfson SPaRC, Institute of Psychiatry, Psychology and Neuroscience

King’s College London

Professor Boudewijn Burgering

Professor at University Medical Center Utrecht

Department Molecular Cancer Research Center for Molecular Medicine

Professor Crisanto Guttierez

Professor at Spanish National Research Council
Centro de Biología Molecular Severo Ochoa

Expert in Genome Dynamics and Function

Professor Guido Kroemer

Professor of the Faculty of Medicine at Paris Descartes University.

Director of the INSERM and the Metabolomics and cell biology platforms of Gustave Roussy

Professor Axel Loewe

Head of Computational Cardiac Modeling

Institute of Biomedical Engineering

Karlsruhe Institute of Technology

Professor Phil Quirke

Professor of Pathology at University of Leeds

Leader of the Leeds Institute of Medical Research Division of Pathology and Data Analytics and the Pathology Colorectal Cancer Group

Academic Training Programme Director for West Yorkshire

Honorary Consultant Pathologist at the Leeds Teaching Hospitals NHS Trust

Professor Neeltje Steeghs

Professor of medical oncology at University Medical Center Utrecht

Medical oncologist and clinical pharmacologist at Netherlands Cancer Institute – Antoni van Leeuwenhoek

Expert in Early Clinical Drug Development in Oncology

Professor Laura van’t Veer

Professor of Laboratory Medicine

Leader of the UCSF Helen Diller Family Comprehensive Cancer Center Breast Oncology Program

Group leader molecular pathology for the Department of Pathology and Division of Experimental Therapy of The Netherlands Cancer Institute.

Leader of the Breast Oncology Program

Associate Director Applied Genomics at the HDFCCC

Professor Lynda Wyld

Professor of Surgical Oncology at University of Sheffield
School of medicine and Population Health

President-Elect of the Association of Breast Surgeons

President of the European Breast Examination Board

 

Toespraak van de Voorzitter Herman Van Rompuy

(Le 2 juni 2026 – Palais der Academiën – Brussel)

 

We komen elk jaar samen op dit feest van de wetenschap. De jongste jaren is het telkens in een andere context op wereldvlak. Elke dag worden wij wakker met de vraag welk nieuw onweer vandaag op ons afkomt. Daarom is het zo belangrijk dat we hier samen zijn, bovendien in de zeer gewaardeerde aanwezigheid van Z.M. De Koning, om hulde te brengen aan twee onderzoekers die de mensheid en de mensen vooruit willen helpen, die de gezondheid en het welzijn van velen voor ogen hebben, die hun kennis ten dienste stellen van het goede. Hoe mooi klinkt dat eenvoudig woord van goedheid in een wereld die te vaak het boze laat zien.  De Francqui Stichting staat nu bijna honderd jaar ten dienste van dat doel. Meer dan ooit willen wij die taak verderzetten.

Zoals u weet is het een internationale jury die de Francqui-Collen prijswinnaars voorstelt aan de Stichting. Ze zijn de waarborg voor onafhankelijkheid en deskundigheid.

Dit jaar zijn de laureaten Prof. Diether Lambrechts (KUL) en Prof. Patrice Cani (UCL) voor resp, de medische en de biologische wetenschappen. Beiden legden een bijzonder parcours af: de eerste studeerde voor bio-ingenieur, de tweede behaalde eerst het diploma in de diëtetiek. Beiden koppelden hun onderzoeksresultaten aan praktische toepassingen en aan het oprichten van eigen start-ups. Hierbij volgen zij het voorbeeld van Prof. Désiré Collen, naar wie deze prijs ook genoemd is.

C’est précisément ce dont nous avons tant besoin en Europe : cette alliance entre inventivité et innovation, la concrétisation de la recherche dans la réalité économique et sociale.

Voor zowel darm- als eierstokkanker ontdekten Prof. Lambrechts en zijn team twee specifieke biomerkers, meetbare indicatoren die iets vertellen over het onderliggend ziekteproces in de kanker. Aan de hand van deze indicatoren kunnen artsen een heel duidelijk ‘ja’ of ‘nee’ antwoord krijgen op de vraag of de patiënt baat heeft bij een specifieke behandeling, zoals immunotherapie.Dank zij prof. Lambrechts zijn we voor specifieke analyses inzake kanker niet meer afhankelijk van andere globale actoren en kan men vandaag hiervoor in België blijven, wat dus een pak goedkoper en toegankelijker is. Prof. Lambrechts zegt terecht:  “Er zijn in de wetenschap miljoenen biomerkers beschreven, maar er zijn heel weinig onderzoekers die erin slagen om mede hierdoor effectief een verandering te brengen voor iemand die vandaag of morgen de diagnose kanker krijgt. Dat is waar wij het voor doen”.  Het is meer dan een ontdekking. Het is een weldaad.

Le professeur Patrice Cani n’en est pas moins passionné et ambitieux, mais il commence modestement en déclarant : « À l’époque, je ne me suis vraiment pas réveillé en me disant : « Aujourd’hui, je vais travailler sur cette bactérie en particulier. » » C’est ce que l’on appelle la sérendipité, un phénomène bien connu dans le monde scientifique, mais aussi dans la littérature et la poésie. On trouve ce que l’on ne cherchait pas. Mais celui qui cherche avec acharnement rencontre plus vite le hasard. Le professeur Cani a constaté un lien entre l’absence de cette bactérie et des maladies telles que le diabète et l’obésité. L’administration de cette bactérie à ces patients a renforcé à la fois la fonction de barrière de l’intestin et le système immunitaire. Le professeur Cani ajoute : « C’est pourquoi nous avons créé en 2016 une spin-off universitaire, car nous voulions toucher un public aussi large que possible. Ainsi, cette découverte est effectivement passée du laboratoire à l’homme, et la bactérie est désormais disponible dans le commerce à l’échelle mondiale. » Notre lauréat fait partie du top 1 % des scientifiques les plus cités au monde. Vous voyez où la sérendipité peut mener !

En lisant tout cela dans le rapport du jury et ailleurs, je me suis dit qu’ils avaient tous deux leur place dans l’illustre galerie des lauréats du prix Francqui-Collen. Je me souviens de la célèbre phrase prononcée il y a plusieurs siècles, lorsqu’un grand écrivain français ne fut pas admis à l’Académie. « Rien ne manquait à sa gloire ; il manquait à la nôtre. » Cette phrase aurait pu s’appliquer à notre Fondation : si vous n’aviez pas été lauréats, vous nous auriez manqué.

Une autre présence qui nous manque au sein de la Fondation est celle du comte Étienne Davignon, avec ses solutions brillantes même pour des petits problèmes, sa sagesse, sa gentillesse et sa loyauté. Il était toujours membre de notre comité financier à ma demande expresse, après avoir siégé au Conseil d’administration de la Fondation pendant des décennies.

In de vaak onmenselijke wereld die ons omringt worden wij nog gevoeliger voor menselijkheid. De strijd tegen ziektes is een uitdrukking hiervan. Het is een zaak van goede wil maar ook van competentie en excellentie, van organisatie en moed. Onze laureaten verdienen nog vele navolgers in het Noorden en in het Zuiden van het land.

Wij hebben in Europa een uniek model tot stand gebracht van voorspoed voor allen, niet alleen voor de happy few of voor oligarchen. Europa wil geen terrritorium veroveren of vernietigen. We trokken de harde lessen uit ervaringen uit ons eigen verleden. Geen model of geen instelling is echter eeuwig. Ze moeten elke dag en met elke generatie de test van de geschiedenis doorstaan. Dat is het werk van ons allen. Zeker degenen die talent hebben en verantwoordelijkheid dragen, moeten zich daar ten volle van bewust zijn. Daarom zijn ook onze twee laureaten rolmodellen voor hun studenten en voor velen buiten hun auditoria. Terecht zullen zij zeggen dat dit ook een beloning is voor de mensen van hun team. En dat is ook zo.

Nous vivons dans un monde où l’espoir est plus que jamais nécessaire. Nous espérons tous plus d’espoir. La perspective que la science puisse soulager ou changer le sort des patients est un tel signe d’espoir. Elle donne également tout son sens au travail du Prix Francqui-Collen.

L’espoir et le sens ne naissent que de l’engagement envers les autres.

En ces temps troublés que nous traversons, nous devons rester fidèles à l’amour de la vérité. La vérité est en danger. La manipulation et la tromperie gagnent du terrain. Parallèlement, nous devons continuer à chérir l’amour pour nos frères et soeurs humains.

Si nous restons attachés à ces deux valeurs, nous resterons sur la bonne voie.