Rue d'Egmontstraat, 11 / B - 1000 Bruxelles
Tel. : +32.2.539.33.94 - Fax : +32.2.537.29.21
E-Mail : francquifoundation@skynet.be
Emile Francqui
Fondation d’Utilité Publique  –  Stichting van Openbaar Nut

2019 Rapport Laurens CHERCHYE-Bram DE ROCK-Frederic VERMEULEN

 

 

Plechtige uitreiking van de Francqui-Prijs door Zijne Majesteit Koning Filip
in het Paleis der Academiën op 6 juni 2019

Loopbaan – Onderzoek – Jury verslag – Toespraken

 

Laurens Cherchye-Frederic Vermeulen-Bram De Rock

 

De Loopbaan van de laureaten

 

Laurens Cherchye is geboren op 19 november 1974. Hij is een zoon van Wilfried Cherchye en Ingrid Bruneel en groeit op in Vlamertinge in een gezin van drie kinderen.

Hij volgt de opleiding Latijn-Wetenschappen aan het Sint-Stanislascollege in Poperinge. Aansluitend begint hij kandidatuurstudies Toegepaste Economische Wetenschappen aan de Kortrijkse campus van de KU Leuven, gevolgd door licentiaatsstudies Economische Wetenschappen aan de Leuvense campus. Onder begeleiding van professor Wim Moesen begint hij in Leuven aan een doctoraat in de Economische Wetenschappen. Tijdens zijn doctoraat, dat hij verdedigt in 2001, specialiseert hij zich in niet-parametrische technieken voor de analyse van productiegedrag. In 2002 start Laurens Cherchye zijn postdoctoraal mandaat van het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek. Vervolgens wordt hij in 2005 docent aan de KU Leuven, daarna hoofddocent en hoogleraar en in 2013 wordt hij gewoon hoogleraar. Momenteel is Cherchye de Kortrijkse campusdecaan van de faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen van de KU Leuven. Van 2008 tot 2009 was hij gastprofessor aan de Université libre de Bruxelles, en van 2009 tot 2011 hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg. Hij is ook verbonden aan het University College London als Honorary Senior Research Associate, aan het Institute for Fiscal Studies als International Research Fellow en aan de Universiteit van Tilburg als Extramural Fellow. Bovendien is hij associate editor van de vaktijdschriften Economic Journal en Journal of Productivity Analysis.

Met zijn onderzoek won Cherchye de Management Science Strategic Innovation Prize van de European Association of Operational Research Societies (2006) en de Prijs van de Vlaamse Wetenschappelijke Stichting van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten (2014). In 2014 verwierf hij ook een prestigieuze Consolidator Grant van de European Research Council.
Laurens Cherchye is gehuwd met Annelies Vandenberghe en samen hebben ze drie kinderen: Robbe (°1999), Lieselot (°2001) en Anna (°2003).

Bram De Rock is de jongste van de drie laureaten, geboren op 25 april 1977 in Brugge. Hij is een zoon van Carlos De Rock en Agnes Goossens en heeft twee zussen.

Zijn middelbare studies Latijn-Wiskunde volgt hij in het Onze-Lieve-Vrouwe College in Assebroek (OLVA). Nadien trekt hij naar Leuven waar hij zijn licentiaatsdiploma Wiskunde behaalt. In 2000 start hij aan de Kortrijkse campus van de KU Leuven zijn doctoraatstudies in de Wiskunde, over het thema ‘vastepuntstheorie’, onder begeleiding van professor Karel Dekimpe en professor Wim Malfait. In 2005 vangt hij tevens zijn doctoraatstudies in de Economische Wetenschappen aan in samenwerking met de jonge docenten Laurens Cherchye en Frederic Vermeulen. Tijdens deze studies focust hij op de niet-parametrische analyse van het keuzegedrag van meerpersoonsgezinnen. Dit alles resulteert in een succesvolle verdediging van een eerste proefschrift in de Wetenschappen (optie Wiskunde) en een tweede in de Economische Wetenschappen. Na een korte passage als postdoctoraal onderzoeker aan de KU Leuven, wordt Bram De Rock in 2007 aangeworven door de Université libre de Bruxelles en wordt hij lid van het gerenommeerde onderzoekscentrum ECARES. In 2010 wordt hij er hoofddocent, in 2011 hoogleraar en in 2013 gewoon hoogleraar. Deze aanstelling combineert hij met een deeltijdse aanstelling aan de Kortrijkse campus van de KU Leuven, eerst als tijdelijk docent en sinds 2015 als vastbenoemd gewoon hoogleraar. Hij is tevens verbonden aan het University College London als Honorary Senior Research Associate en aan het Institute for Fiscal Studies als International Research Fellow. Momenteel is Bram De Rock associate editor van het vaktijdschrift Mathematical Social Sciences, directeur van ECARES en is hij vicedecaan Onderzoek van de faculteit Solvay Brussels School – Economics & Management.
Zijn onderzoek werd bekroond met de prijs van de onderzoeksraad van de KU Leuven, de Francqui-Leerstoel aan de Université de Namur en hij mocht een prestigieuze Starting Grant ontvangen van de European Research Council.
Bram De Rock is gehuwd met Michelle Braeken en samen hebben ze drie kinderen: Daan (°2005), Anna (°2007) en Klara (°2010).
Frederic Vermeulen is geboren in Kortrijk op 16 april 1974. Hij is de jongste in het gezin van vier kinderen van Norbert Vermeulen en Lucienne Deprez.

Zijn middelbare studies Economie-Wiskunde doet hij in het Sint-Amandscollege in Harelbeke en Kortrijk. Na zijn middelbare studies schrijft hij zich in voor de kandidaturen Toegepaste Economische Wetenschappen aan de Kortrijkse campus van de KU Leuven, waar hij de aulabanken deelt met Laurens Cherchye. Frederic Vermeulen trekt daarna naar de UFSIA (nu opgegaan in de Universiteit Antwerpen) voor de licentie Toegepaste Economische Wetenschappen. Na deze studies start hij een doctoraat in de Economische Wetenschappen aan de KU Leuven, met professor André Decoster als promotor. In zijn proefschrift, dat hij in 2002 verdedigt, ontwikkelt hij collectieve modellen om het arbeidsaanbodgedrag van individuen in meerpersoonsgezinnen te beschrijven en de impact op het keuzegedrag van hervormingen in de inkomensbelasting te analyseren. In 2003 trekt Frederic Vermeulen naar de Universiteit van Tilburg waar hij een postdoctoraal mandaat krijgt. Vervolgens wordt hij er in 2005 docent aan het departement Econometrie en Operations Research om er enkele jaren later benoemd te worden tot hoogleraar in de micro-economie. In 2012 keert hij terug naar de KU Leuven als onderzoekshoogleraar aan het departement Economie. Drie jaar later wordt hij er gewoon hoogleraar.

Frederic Vermeulen is van juli 2012 tot september 2019 managing editor van Economic Journal, een van de oudste tijdschriften in de economische wetenschappen. Dat maakt hem de eerste met een affiliatie bij een Belgische universiteit die die eer te beurt valt. Eerder zat hij in de editorial board van Review of Economic Studies. Vandaag is hij associate editor van Review of Economics of the Household en de Economist en tevens een International Research Fellow aan het Institute for Fiscal Studies in Londen en het Institute of Labor Economics in Bonn.

Frederic Vermeulen woont in Antwerpen samen met zijn verloofde Karima Moussaoui en zijn twee kinderen Felix (°2007) en Juliette (°2009) in co-ouderschap.

* * *

Het onderzoek van de laureaten

 

Methodologisch onderzoek met maatschappelijke impact
Het onderzoek van Laurens Cherchye, Bram De Rock en Frederic Vermeulen behoort tot de micro-economie, de tak binnen de economische wetenschappen die het keuzegedrag van individuele economische agenten bestudeert. Meer specifiek richt hun onderzoek zich op het keuzegedrag van gezinnen met betrekking tot arbeidsaanbod, consumptie, de verdeling van tijd en geld binnen gezinnen, en zelfs op wie met wie trouwt. Hoewel hun onderzoek hoofdzakelijk methodologisch van aard is, heeft het direct maatschappelijk nut: het reikt instrumenten aan om de effecten van overheidsbeleid op individuele keuzes op een meer accurate manier te analyseren en biedt onder meer de mogelijkheid om armoede en ongelijkheid preciezer te meten dan met de huidig gangbare methodes.

Op het einde van de jaren ’80 legde de econoom Pierre-André Chiappori de fundamenten voor het collectieve model. Dat model houdt expliciet rekening met het feit dat individuen in meerpersoonsgezinnen eigen voorkeuren hebben en dat ze complexe interacties hebben met elkaar. Deze hangen onder andere af van de onderhandelingsposities die individuen erin innemen. Dit aantrekkelijke model, dat de gezinsrealiteit beter capteert dan de gangbare tegenhangers, laat in principe toe om te voldoen aan twee cruciale objectieven van de micro-economie: het model impliceert hypothesen die potentieel verworpen kunnen worden wanneer ze getoetst worden aan geobserveerd keuzegedrag en het laat toe om de structurele componenten van het model te identificeren. De structurele componenten in dit geval zijn de voorkeuren van de gezinsleden en de verdelingsregel die de allocatie van de middelen over de gezinsleden beschrijft en de onderhandelingspositie ervan weergeeft. Het eerste objectief, het potentieel verwerpen van hypothesen, laat toe om te evalueren of een model een adequate beschrijving geeft van de werkelijkheid. Het tweede objectief laat onder andere toe om de impact van hervormingen in het overheidsbeleid te analyseren en uitspraken te doen over deze impact nog voor een hervorming heeft plaatsgevonden.

Het toetsen van het collectieve model en het identificeren van de structurele elementen van het collectieve model blijken echter niet voor de hand te liggen. Twee fundamentele problemen kunnen hierbij onderscheiden worden: ten eerste worden de gezinskeuzes binnen meerpersoonsgezinnen beïnvloed door de verschillende voorkeuren van meerdere individuen die op een complexe manier met elkaar interageren. Ten tweede is er een dataprobleem want de meeste datasets bevatten enkel informatie over de geaggregeerde beslissingen van gezinnen. Ze bevatten bijvoorbeeld geen informatie over hoe de middelen van het gezin verdeeld worden over de verschillende gezinsleden.

Individuele voorkeuren en de verdelingsregel identificeren op een innovatieve manier
In een reeks papers, die gepubliceerd werden in de meest prestigieuze tijdschriften van de economische wetenschappen, hebben de laureaten robuuste methoden ontwikkeld om na te gaan of het collectieve model een adequate beschrijving biedt voor het geobserveerde keuzegedrag van gezinnen. Vervolgens hebben ze een erg innovatieve manier ontdekt om de individuele voorkeuren van gezinsleden en de verdelingsregel te identificeren. Dit met een minimum aan veronderstellingen en toepasbaar op datasets die geen inzicht verschaffen in de verdeling van de middelen over de gezinsleden. Hiervoor hebben ze de theorie van de ‘gereveleerde voorkeuren’, eind de jaren ’30 geïntroduceerd door Nobelprijswinnaar Paul Samuelson, uitgebreid om ze toepasbaar te maken op het collectieve model. In eerste instantie hebben ze het collectieve model compleet gekarakteriseerd op een niet-parametrische (zonder functionele veronderstellingen te maken en zonder informatie over de verdeling van de middelen) en dus robuuste manier. In tweede instantie hebben ze de werkbaarheid van hun methode aangetoond op basis van datasets met geobserveerde gezinskeuzes. Omdat de methode heel wat rekenkracht vereist, hebben ze hiervoor gebruikgemaakt van ‘mixed integer linear programming’-technieken, die gangbaar zijn in operationeel onderzoek maar veel minder gekend zijn binnen de economische wetenschappen. Ten derde, erg belangrijk vanuit het standpunt van beleidsmakers, hebben ze aan de hand van hun methode aangetoond dat middelen erg ongelijk verdeeld kunnen zijn over gezinsleden en dat armoede onder vrouwen systematisch onderschat wordt in vergelijking met armoedecijfers op basis van de standaard meetmethodes.

De huwelijksmarkt
Het hierboven beschreven onderzoek laat toe om op een robuuste manier inzicht te verkrijgen in de voorkeuren en onderhandelingsposities van individuen in gezinnen. In hun meest recente onderzoek gaan de laureaten nog een stap verder. Door de empirische implicaties van de theorie van de huwelijksmarkt, in de jaren ’70 geformuleerd door Nobelprijswinnaar Gary Becker, te combineren met het collectieve model en de theorie van de gereveleerde voorkeuren hebben ze aangetoond dat de huwelijksmarkt gevolgen heeft op de verdeling van tijd en geld binnen gezinnen en op wie met wie trouwt. Zo is een van de gevolgen dat er een soort-zoekt-soortgedrag (‘assortative mating’ of homogamie zoals het fenomeen gekend is in de sociologie) plaatsvindt op de huwelijksmarkt. Dat soort-zoekt-soortgedrag kan betrekking hebben op het inkomen van mensen, hun scholingsniveau en hun vermogen, maar ook op meer immateriële factoren als uiterlijk of persoonlijkheidskenmerken. De structurele analyse van dit soort-zoekt-soortgedrag laat toe om de evoluties op de huwelijksmarkt in verband te brengen met het individuele welzijn van gezinsleden.

Rijkere data
Een laatste bijdrage van de laureaten is dat ze de eersten waren die op een systematische en completere manier vragen die peilen naar de verdeling van middelen over gezinsleden, waaronder kinderen, hebben opgenomen in representatieve datasets. Deze onderzoekslijn heeft bevestigd dat middelen erg ongelijk verdeeld kunnen zijn binnen gezinnen en laat toe om rijke collectieve modellen te ontwikkelen die zich specifiek richten op het welzijn van kinderen en hoe dit wordt beïnvloed door tijd en geld gespendeerd aan hen door de ouders. Dergelijke modellen vormen potentieel een belangrijke input in de verklaring van de toenemende kloof tussen kinderen in kansarme en kansrijke gezinnen.

* * *

Jury verslag (13 april 2019)

 

The jury of selection has chosen Laurens Cherchye, Bram De Rock and Frederic Vermeulen to share the 2019 Francqui Prize for their innovative and important work on decision-making by households.

Up until the 1980s, economists tended to view choices by households as if made by a single individual. The work by Cherchye, de Rock and Vermeulen considers a more realistic setting where relationships within the household influence both individual and collective behaviour. Their framework can be applied to a range of decisions, not only consumption but also work, child-care, education, and health.

This internationally recognized line of work is increasingly relevant in our times where demographic, social and economic changes have affected gender relationships within households as well as the very formation of households. This research makes economics more useful and more complementary with other social sciences. Applying techniques from mathematics and statistics to household data, it draws surprisingly sharp conclusions about how people will gain or lose when the economic environment changes.

The work has proved valuable for evaluating policy proposals such as changes in child benefits, tax rates, and reducing pay differentials between men and women.

In deze jury zetelden : 

Eric Maskin is the Adams University Professor and Professor of Economics and Mathematics at Harvard. He has made contributions to game theory, contract theory, social choice theory, political economy, and other areas of economics. He received his A.B. and Ph.D from Harvard and was a postdoctoral fellow at Jesus College, Cambridge University. He was a faculty member at MIT from 1977-1984, Harvard from 1985- 2000, and the Institute for Advanced Study from 2000-2011. He rejoined the Harvard faculty in 2012. In 2007, he was awarded the Nobel Memorial Prize in Economics (with L. Hurwicz and R. Myerson) for laying the foundations of mechanism design theory.

Voorzitter

en

Donald Katz completed his undergraduate studies at Brown University, after which he received a dual degree in Clinical Psychology and Neuroscience at Indiana University. Upon completing his Neuroscience doctorate on the role of the cerebellum in motor learning, he moved to Duke University Medical Center in Durham, North Carolina, where he learned advanced neural recording techniques and became obsessed with how the brain determines the palatability of a taste stimulus in the mouth. He has taken this interest to Brandeis University in Boston, Massachusetts, where he is now a Full Professor of Psychology and Neuroscience, overseeing work that breaks new ground on our understanding of complex population coding of taste and taste learning.

Rianne Letschert (1976) studied International Law at Tilburg University, the University of Amsterdam and the University of Montpellier. In March 2011 Letschert was appointed professor to the newly established chair in Victimology and International Law at Tilburg University. Professor Letschert received a Vidi grant from the Netherlands Organisation for Scientific Research (NWO) in May 2015 for her research on the impact of international tribunals on societies and people who are confronted with serious violations of human rights and international crime. Professor Letschert has been Rector Magnificus of Maastricht University since 1 September 2016.

Mahzarin Banaji is Richard Clarke Cabot Professor of Social Ethics in the Department of Psychology at Harvard University (www.fas.people.harvard.edu/~banaji) and was previously Reuben Post Halleck Professor of Psychology at Yale University. Banaji studies implicit social cognition – the way minds and brains acquire and use knowledge to make judgments about others and themselves. Banaji is a member of the American Academy of Arts and Sciences, Herbert Simon Fellow of the American Academy of Political and Social Science, the British Academy, and the National Academy of Sciences. In 2016 Banaji received the William James Fellow Award for “a lifetime of significant intellectual contributions to the basic science of psychology” from Association for Psychological Science, an organization of which she also served as president. In 2017 she received the American Psychological Association’s Award for Distinguished Scientific Contribution. Her public teaching project may be found at outsmartinghumanminds.org

Melinda Mills, MBE, FBA is the Nuffield Professor of Sociology and Director of the Leverhulme Centre for Demographic Science at the University of Oxford. She was previously Editor of European Sociological Review and is on the Executive Council of the ESRC UK Science Council and Supervisory Board of the Dutch Science Council. Her current work focusses on the intersection between social sciences and molecular genetics.

John Muellbauer is a Senior Research Fellow of Nuffield College and a Senior Fellow of the Institute for New Economic Thinking at the Oxford Martin School, Oxford University. He is a Fellow of the British Academy and of the Econometric Society. He is best known for his work on household economics and on finance-real economy interactions and is a regular contributor to https://voxeu.org.

en

Jean Spreutels – Professeur à l’Université Libre de Bruxelles
Président honoraire à la Cour constitutionnelle

Consultant